خنک کننده گیربکس جک s5، علائم خرابی و زمان تعویض

گیربکس، به‌عنوان اصلی‌ترین بخش سیستم انتقال قدرت، نقش تعیین‌کننده‌ای در حرکت نرم و عملکرد بهینه خودرو دارد. در خودروی جک S5، یکی از قطعاتی که وظیفه‌ای مهم، اما کمتر شناخته‌شده بر عهده دارد، «خنک‌کننده گیربکس» است. این قطعه، با کنترل دمای روغن گیربکس، از افزایش حرارت و آسیب‌دیدگی زودهنگام قطعات داخلی جلوگیری می‌کند. خرابی یا کاهش کارایی خنک کننده گیربکس جک s5 می‌تواند به مشکلاتی جدی مانند لغزش دنده‌ها، کاهش شتاب و حتی خرابی کامل گیربکس منجر شود.

در این مقاله، عملکرد خنک‌کننده گیربکس را بررسی کرده و علائم خرابی آن را معرفی می‌کنیم. همچنین با تعیین زمان مناسب برای تعویض، به شما کمک می‌کنیم از هزینه‌های سنگین تعمیرات جلوگیری کنید.

خنک کننده گیربکس جک s5 چیست؟

خنک‌کننده گیربکس (Transmission Cooler) قطعه‌ای است که وظیفه اصلی آن کنترل دمای روغن گیربکس است. هنگام حرکت خودرو، روغن گیربکس برای روان‌کاری و انتقال نیرو بین قطعات در گردش است، اما اصطکاک داخلی گیربکس همچنان حرارت تولید می‌کند. اگر دمای روغن بیش‌ازحد افزایش یابد، خواص روان‌کاری آن کاهش می‌یابد و قطعات داخلی گیربکس در معرض آسیب قرار می‌گیرند.

در این زمان خنک کن گیربکس مانند یک رادیاتور کوچک عمل می‌کند؛ روغن داغ گیربکس از آن عبور کرده و با کمک جریان هوا (در برخی خودروها هم با کمک آب رادیاتور) خنک می‌شود. به‌عبارت ساده‌تر، این قطعه به گیربکس کمک می‌کند تا همیشه در دمای مناسب کار کرده و دچار آسیب‌‌دیدگی نشود.

از نظر مکان‌، خنک ‌کننده گیربکس معمولاً در جلو خودرو و نزدیک رادیاتور اصلی قرار دارد تا جریان هوای کافی داشته باشد. در بعضی خودروها ممکن است این قطعه در داخل رادیاتور اصلی یا به‌صورت جداگانه نصب شود.

خنک کننده گیربکس دارای چهار مجرای اصلی است:

• ورودی مایع خنک‌کننده: برای ورود مایع با دمای پایین.
• خروجی مایع خنک‌کننده: برای خروج مایع گرم‌شده پس از جذب گرما.
• ورودی روغن گیربکس: برای ورود روغن داغ از گیربکس.
• خروجی روغن گیربکس: برای بازگشت روغن خنک‌شده به گیربکس.

ویژگی‌های فنی خنک کننده گیربکس جک s5

خنک کننده گیربکس جک s5 تا حد زیادی شبیه به خنک‌کننده‌ها در خودروهای دیگر است. بااین‌حال، ما ویژگی‌های اختصاصی آن را در ادامه آورده‌ایم.

• این خنک‌کننده گیربکس از جنس آلومینیوم است و شامل پره‌های متعددی است که سطح تماس بیشتری با مایع خنک‌کننده فراهم می‌کند و باعث بهبود کارایی خنک‌سازی می‌شود.
• این قطعه در جک S5 در جلوی خودرو و پشت رادیاتور آب قرار دارد.
• جک S5 مجهز به گیربکس دوکلاچه (DCT) است که به روغن رقیق با دمای پایین نیاز دارد. خنک‌کننده گیربکس به‌طور خاص برای این نوع گیربکس طراحی شده تا از افزایش بیش‌ازحد دما جلوگیری کند.
• برخلاف گیربکس‌های اتوماتیک معمولی که از توربین استفاده می‌کنند، گیربکس DCT جک S5 از کلاچ‌های خشک استفاده می‌کند که حساسیت بیشتری به دمای بالا دارند. خنک‌کننده این حساسیت را مدیریت می‌کند.

https://haghipart.ir/1317/%da%af%db%8c%d8%b1%d8%a8%da%a9%d8%b3-cvt-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f/

مکانیزم تبادل حرارت خنک‌کننده گیربکس جک S5

مکانیزم تبادل حرارت خنک‌کننده گیربکس (Transmission Cooler) به‌گونه‌ای طراحی شده که دمای روغن گیربکس را در محدوده بهینه نگه دارد. هنگام شروع حرکت، به‌ویژه در فصول سرد، روغن گیربکس سرد است و باید سریعاً به دمای کاری مناسب برسد تا روان‌کاری و انتقال نیرو به‌درستی انجام شود؛ خنک‌کننده با استفاده از مبدل حرارتی، جریان روغن را از گیربکس عبور می‌دهد و آن را به حدود ۷۵ تا ۸۰ درجه سانتی‌گراد می‌رساند. در رانندگی طولانی یا شرایط پر فشار مانند ترافیک و حرکت در سربالایی، اصطکاک قطعات داخلی باعث افزایش دمای روغن می‌شود. در این حالت، خنک‌کننده با انتقال گرما به مایع خنک‌کننده رادیاتور یا جریان هوای محیط، روغن را در محدوده دمایی امن نگه می‌دارد و از کاهش خواص روان‌کاری و آسیب‌دیدن قطعات جلوگیری می‌کند. برخی سیستم‌ها از سنسور دما یا ترموستات گیربکس هم استفاده می‌کنند تا در صورت رسیدن روغن به دمای مطلوب، جریان خنک‌کننده کاهش یابد و دما متعادل بماند.

علائم خرابی خنک کننده گیربکس جک s5

علائم خرابی خنک کن گیربکس جک s5 شامل موارد زیر است:

۱. داغ‌شدن بیش‌از‌حد گیربکس (Overheating Transmission):

یکی از مهم‌ترین علائم خرابی خنک کننده گیربکس جک s5، افزایش غیرطبیعی دمای روغن است. وقتی خنک‌کننده به‌درستی کار نکند، روغن گیربکس نمی‌تواند دمای خود را حفظ کند و در نتیجه قطعات داخلی گیربکس بیش‌ازحد داغ می‌شوند. این وضعیت ممکن است باعث روشن‌شدن چراغ‌های هشدار روی داشبورد یا فعال‌شدن «حالت ایمنی» (Limp Mode) خودرو شده تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود. ادامه رانندگی در این شرایط عمر گیربکس را به‌شدت کاهش داده و منجر به تعمیرات پرهزینه می‌شود.

۲. نشت روغن گیربکس (Transmission Fluid Leaks):

خنک‌کننده خراب یا اتصالات آسیب‌دیده می‌توانند باعث نشت روغن شوند. اگر زیر خودرو لکه‌های روغن به رنگ قرمز یا قهوه‌ای مشاهده کردید، احتمالاً نشتی روغن گیربکس وجود دارد که منبع آن ممکن است خنک‌کننده یا بخش دیگری از سیستم انتقال قدرت باشد. نشت روغن باعث کاهش فشار و روان‌کاری روغن می‌شود و باید سریعاً توسط متخصص بررسی و تعمیر شود.

۳. بوی سوختگی (Burning Smell):

وقتی خنک کننده گیربکس جک s5 کارایی خود را از دست می‌دهد، روغن گیربکس بیش‌ازحد داغ شده و ممکن است بسوزد. بوی تند و سوختگی روغن یکی از علائم جدی خرابی است که نیازمند بررسی فوری است. ادامه رانندگی در این شرایط می‌تواند باعث آسیب جدی به دنده‌ها و سایر قطعات گیربکس شود.

۴. لیزخوردن دنده‌ها (Slipping Gears):

خنک کننده گیربکس جک s5 می‌تواند فشار روغن را کاهش داده و باعث لغزش دنده‌ها شود. این مشکل منجر به تعویض دنده‌های ناپایدار، کاهش قدرت به چرخ‌ها و رانندگی غیرطبیعی می‌شود. اگر این نشانه‌ها را دیدید، نیاز به بررسی و تعمیر فوری خنک‌کننده یا سیستم گیربکس وجود دارد.

۵. صدای غیرمعمول گیربکس (Increased Transmission Noise):

صداهایی مانند زوزه، ساییدگی یا کلیک هنگام تعویض دنده‌ها می‌توانند نشان‌دهنده کار‌نکردن صحیح خنک‌کننده باشند. وقتی روغن به‌خوبی خنک نشود، قطعات داخلی گیربکس دچار سایش بیش‌ازحد می‌شوند و این صداها تولید می‌شود.

علل خرابی خنک کننده گیربکس جک s5

خنک کننده گیربکس جک s5 به دلایل زیر خراب می شود:

• آلودگی و ذرات معلق در روغن گیربکس: روغن گیربکس به‌مرور زمان با ذرات فلزی، رسوبات و کثیفی‌های دیگر آلوده می‌شود. این ذرات می‌توانند مسیرهای خنک‌کننده و فین‌ها را مسدود کنند.
• نشت و آسیب به خطوط یا اتصالات: لوله‌ها و اتصالات خنک‌کننده به‌مرور زمان دچار پوسیدگی، ترک یا نشت می‌شوند. هرگونه نشت باعث کاهش سطح روغن و فشار در سیستم گیربکس می‌شود که عملکرد خنک‌کننده را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• سایش یا سوراخ‌شدن مبدل حرارتی: خنک‌کننده‌های گیربکس معمولاً از جنس آلومینیوم یا مس هستند و در اثر استفاده طولانی یا تغییرات حرارتی شدید ممکن است دچار سایش یا سوراخ شوند. این مشکل باعث نشت روغن و کاهش راندمان تبادل حرارت می‌شود.
• دمای بالا و رانندگی بد: رانندگی مداوم در ترافیک سنگین، حمل بار زیاد یا رانندگی طولانی‌مدت در شرایط سخت، باعث افزایش حرارت و فشار روی خنک‌کننده می‌شود. اگر سیستم برای چنین شرایطی طراحی نشده باشد، به‌مرور آسیب می‌بیند.
• عدم تعویض یا نگهداری به‌موقع روغن گیربکس: روغن قدیمی یا با کیفیت پایین، توانایی انتقال حرارت مناسبی ندارد و باعث داغ‌شدن بیش‌از‌حد خنک‌کننده و قطعات داخلی گیربکس می‌شود.
• خرابی قطعات جانبی: ترموستات گیربکس، پمپ روغن و سنسورهای دما نقش مهمی در عملکرد خنک‌کننده دارند. خرابی هریک از این قطعات می‌تواند باعث کارکرد نامناسب خنک‌کننده و افزایش دمای گیربکس شود.

https://haghipart.ir/1317/tanzim-girbox-automat/

زمان تعویض خنک کن گیربکس

برای حفظ عملکرد بهینه خنک‌کننده گیربکس جک S5، بررسی دوره‌ای این قطعه ضروری است. توصیه می‌شود هر 20,000 کیلومتر یا هر 12 ماه، خنک‌کننده از نظر نشتی، گرفتگی مجاری یا تجمع رسوبات بررسی شود. این کار از آسیب به گیربکس در اثر افزایش دمای روغن جلوگیری می‌کند.

تعویض خنک‌کننده گیربکس نیز باید براساس شرایط رانندگی و عمر خودرو برنامه‌ریزی شود. به‌طور کلی، تعویض این قطعه هر 50,000 تا 100,000 کیلومتر یا هر 3 تا 5 سال توصیه می‌شود. در شرایط رانندگی سخت، مانند ترافیک سنگین، رانندگی در مناطق کوهستانی یا آب‌وهوای بسیار گرم، این بازه زمانی ممکن است کوتاه‌تر باشد.